Osmanlılarda Eski Uzunluk Ölçü Birimleri

 

• 1 parmak = 12 hat = 0,03157 m

   

• 1 hat = 12 nokta = 0,00263 m

   

• 1 nokta = 0,00022 m

   

• 1 kulaç = 2,5 zirai =1,895 m (ip boyu, su derinliği, kuyu derinliği vb. için)

   

• 1 kara mili = 2500 zirai = 1895 m (kara yolculuğundaki mesafeler için)

   

• 1 fersah = 3 mil = 7500 zirai = 5685 m

   

• 1 berid (menzil) = 4 fersah = 12 mil = 30900 arşın = 22740 m

   

• 1 merhale = 2 berid = 45480 m

   

• 1 çarşı arşını = 8 rubu (urup) = 0,680 m (kumaş için)

   

• 1 rubu = 2 kirah = 0,085 m

   

• 1 kirah = 0,0425 m

   

• 1 endaze = 8 rubu (urup) = 0,650 m (artan ipekli fiyatlarına karşılık konulan ölçü birimi)

   

Eski Alan Ölçü Birimleri

 

• 1 arşın (zirai) ²= 0,57417 m²= 4 ayak²

   

• 1 dönüm (yeni) = 2500 m²

   

• 1 dönüm (büyük) = 2720 m²

   

• 1 dönüm (atik) = 4 evlek = 1600 zirai² = 918,672 m² (bir kenarı 40 arşın (zirai) olan kare)

   

• 1 atik evlek = 400 arşın²= 229,668 m²

   

• 1 yeni evlek = 250 m²

   

• 1 cerip = 3600 zirai²= 2067,012 m²

   

• 1 ayak² = 144 parmak²= 0,14354 m²

   

• 1 parmak² = 144 hat²= 0,00099751 m²

   

• 1 hat² = 144 nokta²= 0,000006927 m²

   

• 1 çarşı arşın² = 0,46240 m²

   

• 1 urup² = 0,007225 m²

   

• 1 kirah² = 0,0018062 m²

   

• 1 endaze² = 0,422500 m²

   

• 1 urup² = 0,0066015 m²

   

• 1 kirah² = 0,0016504 m²

   

• 1 m² = 1,740450 zirai²= 1 zirai²+ 426 parmak² + 71,89 hat²

   

• 1 m² = 2,162629 çarşı arşın² + 2 arşın² + 10 rubu² + 1,63 kirah²

   

• 1 m² = 2,366887 endaze² + 2 endaze² + 23 rubu² + 1,9 kirah²

   

• 1 ar = 0,1087781 dönüm = 174 zirai² + 25 parmak² + 133,24 hat²

   

Eski Ağırlık Ölçü Birimleri

 

Ağırlık ölçü birimi de uzunluk ölçü birimi gibi farklılıklar gösteriyordu. Şimdi kullanılan ağırlık birimi kilogram olup 0 derecede bir desimetreküp suyun ağırlığı olarak tanımlanmış ve Uluslararası Ölçü ve Ağırlık Birliğinden Türkiye'ye bir örnek verilmiştir.

 

1874 yılı iridyumlu platin alaşımından 1928/29 da yapılmış olan 42 nolu Türkiye milli kilogram prototipinin kullanılmasında gösterilen dikkatsizlik ve özensizlikten dolayı bozulduğunun anlaşılması üzerine 1953 yılında yapılan 54 numaralı prototipi ile değiştirilmiştir.

 

• 1 okka (kıyye) = 400 dirhem = 1282,945 gr (1280 gr)

   

• 1 batman = 6 kıyye = 7,544 kg

   

• 1 kantar = 44 kıyye = 100 ludre = 56,320 kg

   

• 1 çeki = 4 kantar = 176 kıyye = 225,798 kg

   

• 1 tonilato = 1000 kg = 4 çeki + 1 kantar + 37,4 okka

   

• 1 tonilato = 17 kantar + 31 okka + 183 dirhem

   

• 1 miskal = 1,5 dirhem = 4,8 gr

   

• 1 dirhem = 4 dünük = 3,2 gr

   

• 1 dünük = 4 kırat

   

• 1 kırat = 4 bakray = 1/24 misgal

   

• 1 bakray = 4 fitil

   

• 1 fitil = 2 nekir

   

• 1 nekir = 2 kıtmir

   

• 1 kıtmir = 2 zerre

   

Ters Dönüşümler

 

• 1 kg = 312,5 dirhem = 0,781257 kıyye (okka)

   

• 1 kg = 0 okka + 311 dirhem + 12,5225 kırat

   

Eski Alan Ölçü Birimleri

 

• 1 arşın (zirai) ²= 0,57417 m²= 4 ayak²

   

• 1 dönüm (yeni) = 2500 m²

   

• 1 dönüm (büyük) = 2720 m²

   

• 1 dönüm (atik) = 4 evlek = 1600 zirai² = 918,672 m² (bir kenarı 40 arşın (zirai) olan kare)

   

• 1 atik evlek = 400 arşın²= 229,668 m²

   

• 1 yeni evlek = 100 m²

   

• 1 cerip = 3600 zirai²= 2067,012 m²

   

• 1 ayak² = 144 parmak²= 0,14354 m²

   

• 1 parmak² = 144 hat²= 0,00099751 m²

   

• 1 hat² = 144 nokta²= 0,000006927 m²

   

• 1 çarşı arşın² = 0,46240 m²

   

• 1 urup² = 0,007225 m²

   

• 1 kirah² = 0,0018062 m²

   

• 1 endaze² = 0,422500 m²

   

• 1 urup² = 0,0066015 m²

   

• 1 kirah² = 0,0016504 m²

   

Alan Ölçü Birimlerinde Ters Dönüşümler

 

• 1 m² = 1,740450 zirai²= 1 zirai²+ 426 parmak² + 71,89 hat²

   

• 1 m² = 2,162629 çarşı arşın² + 2 arşın² + 10 rubu² + 1,63 kirah²

   

• 1 m² = 2,366887 endaze² + 2 endaze² + 23 rubu² + 1,9 kirah²

   

• 1 ar = 0,1087781 dönüm = 174 zirai² + 25 parmak² + 133,24 hat²