|
|
ücretsiz ödev ara |
|
|
Konum: Güney Amerika'nın doğusunda, Atlas Okyanusunun kıyısında yer almaktadır.
Coğrafi konumu: 10 00 Güney enlemi, 55 00 Batı boylamı
Haritadaki konumu: Güney Amerika
Yüzölçümü: toplam: 8,511,965 km²
kara: 8,456,510 km²
su: 55,455 km²
Sınırları: toplam: 16,885 km
Sınır komşuları: Arjantin 1,261 km, Bolivya 3,423 km, Kolombiya 1,644 km, Fransız Guyana 730.4 km, Guyana 1,606 km, Paraguay 1,365 km, Peru 2,995 km, Surinam 593 km, Uruguay 1,068 km, Venezuela 2,200 km
Sahil şeridi: 7,491 km
İklimi: Daha fazla tropikal, ama güney kısmında ılımandır.
Arazi yapısı: Güneyde çoğunlukla yatık ovalar yer almaktadır; ovalar, tepelikler, dağlar ve dar sahil şeridi vardır.
Deniz seviyesinden yüksekliği: en alçak noktası: Atlas Okyanusu 0 m
en yüksek noktası: Pico da Neblina 3,014 m
Doğal kaynakları: boksit, altın, demir yatakları, manganez, nikel, fosfat, platin, kalay, uranyum, petrol, hidro enerji, kereste
Arazi kullanımı: Tarıma elverişli topraklar: %6.93
sürekli ekinler: %0.89
diğer: %92.18 (2005 verileri)
Sulanan arazi: 29,200 km² (2003 verileri)
Doğal afetler: Kuzeydoğuda kuraklıklar; güneyde su baskınları ve arada sırada buzlanmalar.
|  |
| Nüfus Bilgileri |
Nüfus: 188,078,227 (Temmuz 2006)
Yaş yapısı: 0-14 yaş: %25.8 (erkek 24,687,656; kadın 23,742,998)
15-64 yaş: %68.1 (erkek 63,548,331; kadın 64,617,539)
65 yaş ve üzeri: %6.1 (erkek 4,712,675; kadın 6,769,028) (2006 verileri)
Nüfus artış oranı: %1.04 (2006 verileri)
Mülteci oranı: -0.03 mülteci/1,000 nüfus (2006 tahmini)
Cinsiyet oranı: doğumlarda: 1.05 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.04 erkek/kadın
15-64 yaşlarında: 0.98 erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.7 erkek/kadın
toplam nüfusta: 0.98 erkek/kadın (2006 verileri)
Bebek ölüm oranı: 28.6 ölüm/1,000 doğan bebek (2006 tahmini)
Ortalama hayat süresi: toplam nüfus: 71.97 yıl
erkek: 68.02 yıl
kadın: 76.12 yıl (2006 verileri)
Ortalama çocuk sayısı: 1.91 çocuk/1 kadın (2006 tahmini)
HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: %0.7 (2003 verileri)
HIV/AIDS - taşıyan insan sayısı: 660,000 (2003 verileri)
HIV/AIDS - hastalıklarından ölenler: 15,000 (2003 verileri)
Ulus: Brezilyalı
Nüfusun etnik dağılımı: Beyaz ırk (Portekiz, Almanya, İtalya, İspanya, Polonya) %55, melezler %38, siyah ırk %6, diğer (Japon, Arap, Kızılderili) %1
Din: Roma Katolikleri (nominal) %80
Diller: Portekizce (resmi), İspanyolca, İngilizce, Fransızca
Okur yazar oranı: 15 yaş ve üzeri bilgiler
toplam nüfus: %86.4
erkek: %86.1
kadın: %86.6 (2003 verileri)
| |
| Yönetimi |
Ülke adı: Resmi adı: Brezilya Federal Cumhuriyeti
resmi kısa adı: Brezilya
yerel uzun adı: Republica Federativa do Brasil
yerel kısa adı: Brasil
ingilizce: Brazil
Yönetim biçimi: Başkanlık Tipi Cumhuriyet
Başkent: Brasilia
İdari bölmeler: 26 eyalet ve bir federal bölge; Acre, Alagoas, Amapa, Amazonas, Bahia, Ceara, Distrito Federal, Espirito Santo, Goias, Maranhao, Mato Grosso, Mato Grosso do Sul, Minas Gerais, Para, Paraiba, Parana, Pernambuco, Piaui, Rio de Janeiro, Rio Grande do Norte, Rio Grande do Sul, Rondonia, Roraima, Santa Catarina, Sao Paulo, Sergipe, Tocantins
Bağımsızlık: 7 Eylül 1822 (Portekiz'den ayrıldı)
Milli bayram: Bağımsızlık günü, 7 Eylül (1822)
Anayasa: 5 Ekim 1988
Hukuk sistemi: Roma hukuk kuralları temel alınmıştır.
Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar: AfDB (Afrika Kalkınma Bankası), BIS (Uluslararası İmar Bankası), CCC (Gümrük İşbirliği Konseyi), ECLAC (Birleşmiş Milletler Latin Amerika ve Karayipler Komisyonu), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), G-11, G-15, G-19, G-24, G-77, IADB (Amerika Bölgesi Kalkınma Bankası), IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı), IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), ICC (Milletlerarası Ticaret Odası), ICFTU (Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederastonu), ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IDA (Uluslararası Kalkınma Birliği), IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu), IFC (Uluslararası Finansman Kurumu), IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu), IHO (Uluslararası Hidrografi Örgütü), ILO (Uluslarası Çalışma Örgütü), IMF (Uluslararası Para Fonu), IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü), Inmarsat (Uluslararası Denizcilik Uydu Teşkilatı), Intelsat (Uluslararası Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü), Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), IOM (Uluslararası Göçmen Teşkilatı), ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü), ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği), LAES, LAIA (Latin Amerika Entegrasyon Birliği), Mercosur (Güney Amerika Ülkeleri Ortak Pazarı), NAM , NSG, OAS (Amerika Devletleri Teşkilatı), OPANAL, OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Organizasyonu), PCA (Daimi Hakemlik Mahkemesi), RG, UN (Birleşmiş Milletler), UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNHCR (BM Mülteciler Yüksek Komiserliği), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü), UNITAR (BM Eğitim Araştırma Enstitüsü), UNMOP (BM Prevlaka Gözlem Misyonu), UNTAET (BM Doğu Timor Geçiş Yönetimi), UNU, UPU (Dünya Posta Birliği), WCL (Dünya Emek Konfederasyonu), WFTU (Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü), WToO (Dünya Turizm Örgütü), WTrO (Dünya Ticaret Örgütü)
| |
| Ekonomik Göstergeler |
Ekonomiye genel bakış: Portekizlilerin ülkeye geldikleri yıllarda ülkenin başlıca ekonomik aktivitesi Sandal ağacı ticaretiydi.(15. yüzyıl) 16. - 17. yüzyıllarda şeker kamışı , 17. - 19. yüzyıllar arasında ise altın madenciliği revaçtaydı. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ise kahve üretimi önem kazandı ve Brezilya dünyanın en önemli kahve üreticilerinden birisi oldu. 15. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar bir tarım ülkesi ve ucuz hammadde kaynağı olan Brezilya tüm diğer ülkeler gibi 1929 yılında yaşanan Büyük Depresyondan oldukça kötü etkilendi. Bu ekonomik kriz ülke ekonomisinde önemli bir iz bıraktı. Kahve üretimi hızla önem kaybetti ve sanayi onun yerini aldı. Bu gün için ülke sanayi ulusal üretimin %20'sini sağlamakta , bir diğer %20 'lik kısmını ise tarım vermektedir. Kalan %60'lık kısmını ise hizmet sektörü karşılamaktadır. Dünyanın sayılı şeker kamışı üreticilerinden biri olan Brezilyada bu bitkiden şeker üretildiği gibi ülkede yakıt olarak da kullanılan Etanol da üretilir. Ülkenin yetiştirdiği diğer önemli ürünler ; manyok , mısır , pirinç , narenciyedir. Sonuç olarak ülke ekonomisi tüm aksiliklere ve güçlüklere rağmen büyük bir gelişme potansiyeline sahiptir. Ülke 1994 yılından , Real Planın uygulamaya konulmasından sonra , elektronik eşya , dayanıklı tüketim maddeleri, gıda, çimento imalatı gibi alanlara yatırım yapmakta ve gelişmenin alt yapısını hazırlamaya çalışmaktadır.
GSYİH: Satınalma gücü paritesi - 1.616 trilyon $ (2006 verileri)
GSYİH - reel büyüme: %3.1 (2006 verileri)
GSYİH - sektörlere göre: tarım: %8
endüstri: %38
hizmet: %54 (2006 verileri)
Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %4.2 (2006)
İş gücü: 96.34 milyon (2006 verileri)
Sektörlere göre işgücü dağılımı: hizmet %66, tarım %20, endüstri %14
İşsizlik oranı: %9.6 (2006 verileri)
Bütçe: gelirler: 140.6 milyar $; giderler: 172.4 milyar $ (2004)
Endüstri: tekstil, ayakkabı, kimyasallar, çimento, ormancılık, demir yatakları, kalay, çelik, uçak, motorlu taşıt ve yedekleri, diğer makine ve ekipmanlar
Endüstrinin büyüme oranı: %3.4 (2006 verileri)
Elektrik üretimi: 380.9 milyar kWh (2004)
Elektrik üretimi için kaynaklar: Fosil yakıtlar: %5.28
hidro: %90.66
nükleer: %1.12
diğer: %2.94 (2004)
Elektrik tüketimi: 391.7 milyar kWh (2004)
Elektrik ihracatı: 7 milyon kWh (2004)
Elektrik ithalatı: 39 milyar kWh
Tarım ürünleri: kahve, soya fasulyesi, buğday, pirinç, mısır, şeker kamışı, kakao, narenciye; sığır
İhracat: 138 milyar $ (2006)
İhracat ürünleri: imalatlar, demir, soya fasulyesi, ayakkabı, kahve
İhracat ortakları: ABD %19.2, Arjantin %8.4, Çin %5.8, Hollanda %4.5, Almanya %4.2 (2005)
İthalat: 95.83 milyar $ (2006)
İthalat ürünleri: Makine ve araç - gereçler, kimyasal maddeler, petrol, elektrik
İthalat ortakları: ABD %17.5, Arjantin %8.5, Almanya %8.4, Çin %7.3, Japonya %4.6 (2005)
Dış borç tutarı: 177.7 milyar $ (2006)
Para birimi: Brezilya Reali (BRL)
Para birimi kodu: BRL
Mali yıl: Takvim yılı
|
| |
|
İspanyaİspanya (İspanyolca: Reino de España, Katalanca: Regne d'Espanya, Galiçyaca: Reino de España, Baskça: Espainiako Erresuma, Asturyasca: Reinu d'España) Avrupa'nın Güneybatısında, İber yarımadası'nda yer alan ve Parlamenter Monarşi ile yönetilen bir Akdeniz ülkesidir.
İspanya (Batıdaki) Portekiz ve Birleşik Krallık'a ait olan (Güneydeki) Cebelitarık ile birlikte İber Yarımadası'nda, 36° ve 43, 5° kuzey enlemleri ve (Balear Adaları, Kanarya Adaları, Septe ve Melilla'yı saymazsak) 9° batı ve 3° doğu boylamları arasında bulunur. İspanya İber Yarımadası'nın yedide altısını kaplar. Kuzeydoğusunda Pireneler boyunca Fransa ve Andorra ile İspanya arasındaki sınır uzanır. Bununla birlikte Akdeniz'de bulunan Balear Adaları, Atlantik Okyanusu'ndaki Kanarya Adaları ve Kuzey Afrika kıyılarında bulunan Septe ve Melilla eyaletleri de İspanya sınırları dahilindedir. Fransa sınırlarındaki Llívia şehri de İspanya'ya aittir. Bununla birlikte Fas kıyılarında bulunan Chafarinas Adaları, Peñón de Vélez de la Gomera, Alhucemas, Alborán ve Columbretes Adaları ve Perejil Adası da İspanya'ya aittir. Septe ve Melilla şehirleri Kuzey Afrika'da bulunur ve Fas gibi Akdeniz kıyısındadırlar. İspanya’nın yüzölçümü 505.988 km karedir. İspanya, dağlık bir ülke olup ortalama yüksekliği 600 m. olan dağlarıyla yükseklik açısından Avrupa'da İsviçre'den sonra ikinci sırada yer alır. Plato ve yüksek ovaları çevreleyen dağların batı kesimleri hariç yarımadanın beşte ikisinden fazlasını sıradağlar kuşatır.Yarımadanın belli başlı nehirleri doğudan batıya doğru bir yol izleyerek Atlantik Okyanusu'na akar. Ebro nehri, Akdeniz'e dökülür. Denizciliğe elverişli tek nehir olan Guadalquivir ise Sevilla Şehri’nden geçer. İspanya'nın en kuzeydeki noktası Esteca de Vares, en batıda Toriñana Burnu'dur, bunların ikisi de Galisya Bölgesi'ndedir. En güneydeki noktası Tarifa'daki Punta Marroquí, en doğudaki noktası ise Creus Burnu'dur. Kuzeyden güneye doğru uzanan en geniş alan 856 km, doğudan batıya uzanan en geniş alan ise 1. 020 km'dir. İspanya'nın en büyük (ve tek) gölü 368 hektarlık bir alana yayılan ve 55 metre derinliğinde olan Lago de Sanabria'dır.
Yüzey Şekilleri [değiştir]İspanya'daki en yüksek dağ Kanarya Adaları'na ait olan Tenerife Adası'ndaki Pico del Teide (3718 m.)'dir. Anakaradaki en yüksek dağ Granada Eyaleti'ndeki Sierra Nevada'da bulunan Mulhacén (3482 m.) dağıdır. İspanya'nın kuzey kıyısı sadece Gijón ve Avilés ve Ribadeo ve La Coruña'nın arasında önemli çıkıntılar gösterirken, diğer yerlerde neredeyse düz bir hat şeklinde ilerler. Ülkenin diğer kıyılarına nazaran bu kıyı şeritleri dik ve aşılması zor kıyılar olarak tanımlanabilirler. Bunun nedeni burada bulunan dağların hemen hemen her yerde denizin içine kadar girmesidir. Bu kıyı şeridine ancak nehirlerin ağzından ve denizin kıyının iç taraflarına kadar girdiği, özellikle Galisya bölgesinde sıkça bulunan kollardan (Ríalardan) mümkündür. İspanya'nın batısı da tamamen bu kıyı özelliklerini gösterir, ama buradaki dağlar sadece burunlarda denizin içine kadar girdiklerinden ve Ría'ların arka kısımlarında genellikle düzlük alanlar bulunduğundan kuzey kadar aşılması güç bir kıyı şeridi değildir. Güney ve Doğu kıyılarının karakteristik özelliği ise düz haliçler ve bu haliçlerin aralarında bulunan ve tepelik alanlarla sona eren çıkıntılardır. Bu şeritler kuzey ve batı kıyılarına oranla çok daha kolay aşılabilen kıyılardır. Güney kıyısındaki en önemli körfezler batıdan doğuya doğru Cádiz, Málaga, Almería ve Cartagena Körfezleri; doğu kıyısındakiler ise Bahía Alicante ve Valencia Körfezi'dir. İspanya'nın en uzun nehirleri Duero, Tajo ve Ebro'dur.
 Kurtuba(Córdoba)'daki büyük cami İspanya 17 özerk bölgeye (comunidad autónoma, çoğul comunidades autónomas) ayrılmıştır. Bu bölgeler ise toplam 50 ile ayrılmışlardır. Ayrıca iki de özerk kent vardır (Septe ve Melilla). Özerk bölgeler aşağıda sıralanmıştır:
İspanya'da hakim olan iklim kabaca aşağıdaki iklim kuşaklarına ayrılabilir: - Akdeniz İklimi: Katalonya'da, Balear Adaları'nda, Valencia'da, Murcia'da ve Endülüs'te görülür. Çoğunlukla ilkbahar ve sonbahar aylarında yağış görülür. Yağışlar kuzeyden güneye doğru gidildikçe azalan bir seyirdedir (Barselona 640 mm, Tortosa 524 mm, Valencia 454 mm, Alicante 336 mm, Almería 196 mm). Kış aylarındaki hava sıcaklıkları çok düşük olmamakla birlikte yazın sıcak bir hava hakimdir.
- Subtropikal İklim: Kanarya Adaları'nda görülür. Neredeyse bütün yıl boyunca ılıman bir iklim hakimdir (18 °C ile 24 °C arası). Kış mevsimi yok denecek kadar hafif geçer. Santa Cruz de Tenerife'deki ortalama hava sıcaklıkları Ocak ayında 17, 9 °C, Ağustos ayında ise 25, 1 °C'dir. Kanarya Adaları'nın yağış oranı bölgeden bölgeye büyük farklılıklar göstermektedir.
- Dağ İklimi: Pireneler'in yüksek kesimlerinde ve Kastilya dağlarının yüksek yerlerinde görülen bir iklimdir. Kışlar uzun geçer, yazlar ise kısa ve ılımandır.
2003 yılı itibariyle ; Başkent: Madrid nüfus: 40.037.995 nüfus artış hızı: binde 1 bebek ölüm oranı: binde 5 ortalama ömür: 79 yıl Başkenti 5.13 milyon nüfuslu Madrid şehridir. 40 milyon nüfusa sahip ve halkının çok büyük bir kısmı katolik hristiyandır
İspanya'da ağırlıklı olarak İspanyolca,Katalanca, Galiçyaca ve Baskça konuşulur. İspanyolca İspanya'nın tek resmi dili olarak kabul edilir, diğer diller ise sadece otonom bölgelerde günlük hayatta kullanılan ana dildir. Bununla birlikte Valencia Bölgesi'nde Katalanca 'nın bir başka lehçesi olan Valensiyaca konuşulurken, Balear Adaları'nda da Katalanca'nın bir başka lehçesi olan Mayorka Lehçesi konuşulur. Bunların dışında küçük gruplar tarafından konuşulan azınlık dilleri de bulunur. Bunlardan birkaç tanesi Asturyasca, Aragonca ve Aranese'dir. Bununla birlikte Melilla'da yaşayan Masiriler Tamazight dilini konuşurken, Olivenza'da (Ekstremadura) hâlâ Portekizce konuşan gruplar bulunmaktadır. Tatil sezonu başladığında Almanya'dan, Polonya'dan ve birçok Güney Amerika ülkesinden özellikle tatil yörelerine çalışmaya gelen bir çok kişi bulunuyor. Costa Blanca ya da Costa del Sol gibi bazı turistik bölgelere yerleşmiş olan birçok Alman ve İngiliz de mevcuttur. Yabancı dil olarak İngilizce ve Fransızca konuşulur. Genç İspanyollar yabancı dil olarak daha çok İngilizceyi öğrenirken, yaşı büyük olan İspanyollar daha ziyade Fransızca bilmektedirler. Katalonya'daki okullarda ve üniversitelerde çoğunlukla Katalanca öğretilmektedir, derslerde ve sınavlarda ise İspanyolcayı kullanmak zorundadırlar.
Dinler ve Dünya Görüşleri [değiştir]Nüfusun %92'si resmi olarak Katolik'tir. Ama 2002 yılında Centro de Investigaciones Sociológicas kurumunun yaptığı bir anket sonucunda ankete katılanların sadece %80'i Katolik olduğunu söylemiştir. %12'lik kesimin ise herhangi bir dine mensup olmadığı ortaya çıkmıştır. Katolik Kilisesi Papalıkla yapılan bir anlaşmadan dolayı İspanya Hükümeti tarafından desteklenen bir kilisedir. İspanya'da Katolik Kilisesi inananlardan toplanan yardımlar sonucu ayakta kalmadığından, resmi olarak yardım toplamasına da gerek yoktur. Hıristiyanların en çok ziyaret ettiği kutsal yerlerden biri olan Santiago de Compostela da İspanya'da bulunmaktadır. Araştırmalar sonucu İspanya'nın ikinci en büyük inanışın %12'lik oranla Ateizm olduğu görülmektedir. Nüfusun %0, 5'ini Müslümanlar, %0, 3'ünü de Protestanlar oluşturur. Yahudiler ve diğer dinlerin mensupları ise nüfusun %7, 2'sini oluşturmaktadırlar.
Büyük Şehirler [değiştir]Nüfusu 100.000'in üzerine olan şehirler (1 Ocak 2005 verilerine göre)
M.Ö.1100 yıllarında Fenikeliler, İspanya topraklarında ilk yerleşim merkezlerini kurmaya başladılar. Onları Keltler ve Yunanlar takip etti. İspanya daha sonra Kartacalıların egemenliğine girdi. M.Ö.202 yılında Romalılar Kartacalıları İberik Yarımadasından attılar. Roma İmparatorluğu bu tarihten itibaren İspanya'da birliği sağladı ve zamanla Hıristiyanlığı burada kabul ettirdi. M.S.5. yüzyılda İspanya, Germen kabilelerinin saldırılarına hedef oldu. Sırayla Alanlar, Suevler ve Vandalların ardından Vizigotlar İspanya'ya hakim oldu. Vizigotların hakimiyeti uzun sürdü ve Hıristiyanlığı kabul eden Vizigotlar, İspanya'da Hıristiyanlığın yayılmasını sağladı. 711'de Afrika'dan gelen Müslümanlar, 8. asırdan 10. asra kadar kuzeydeki birkaç bölge dışında İspanya'ya hakim oldular ve burada Endülüs medeniyetini kurdular. İlmin merkezi olan üniversiteler açarak, burada İslam medeniyetini yaydılar. Endülüs Emeviler Devleti'nde İmam-ı Kurtubi, Şatibi, İbn-i Hazm, Nurettin Batruci gibi birçok alim yetişti ve buradaki üniversitelerde ders verdiler. Papa ve Krallar dahil birçok Avrupalı bu üniversitelerde ilim tahsil etmişlerdir. Bugünkü birçok müsbet ilimleri batılılar bu üniversitelerden öğrendiler. On birinci yüzyılda bu ülkenin iç karışıklıklarından faydalanan Hıristiyanlar kuzeyden başlayarak yarımadayı tekrar ele geçirmeye başladılar.Fethettikleri bölgelerde Müslüman ve Musevi halklarına büyük zulüm yaptılar.Dinini değiştirmeyenleri öldürmeye başladılar.Bu kıyımda birçok Musevi ve Müslüman hayatını kaybetti.1276 yılında Müslümanların elinde yalnızca güneydeki Granada kalmıştı.1469'da Aragon ve Castilla Krallıkları tek bir krallık altında birleşerek güçlü bir devlet kurdular.Endülüs'ten kalan bütün kütüphaneleri yakıp yıktılar.Geçmişe dair iz kalmamasına özen gösterdiler. 1492'de Müslümanların son kalesi Granada Krallığı yıkıldı. Aynı yıl Kristof Kolomb İspanyol hükümdarının maddi desteğiyle Amerika'yı keşfettiği ünlü gezisine çıktı. Bu yolculuk,İspanya'nın dünyanın en büyük sömürge imparatorluklarından birini kurmasına yol açtı.1588 yılında İspanyol Armada'nın İngiliz donanmasına yenilmesini takip eden taht ve din kavgaları sonunda İspanya zayıflayarak çökmeye başladı.1640'ta Portekiz'i,1714'te ise Avrupa'daki bazı topraklarını ve Cebelitarık'ı kaybetti. On dokuzuncu yüzyılın başlarında İspanyolların Amerika'daki bütün sömürgeleri bağımsızlıklarını kazandılar. Birinci Dünya Savaşı'nda İspanya ittifak devlet kaldı, fakat savaştan büyük ölçüde etkilendi. Fransa İspanya'nın bazı topraklarına saldırıp işgal etti. General Primoderivera, çıkan ayaklanmaları bastırarak ülkede diktatörlük kurdu.1930 yılında iktidardan düştü. Bir yıl sonra yapılan seçimleri Cumhuriyetcilerin kazanması sonucu Kral On sekizinci Alfonso ülkeyi terk etti.1936'da yapılan seçimlerde solcuların başarılı olması üzerine ülkede iç savaş başgösterdi. 1939'da iç savaşın sona ermesiyle Franco Devlet Başkanı oldu.İkinci Dünya Savaşı'na da katılmayan İspanya'da ordunun desteğiyle Franco savaştan sonra da yerini korudu.1975 yılında Franco'nun ölmesiyle yerine I. Juan Carlos geçti.1976'da Başbakan Navarro'nun istifası ile Carlos kral oldu ve Abolfo Sourez'i başbakanlığa atadı. 15 Haziran 1977'de 41 yıl sonra ilk defa genel seçimler yapıldı. Sourez'in başkanı olduğu Demokratik Merkez Birliği çoğunluğu elde etti.1981'de sağcı Albay Tejero Cortes'in meclisi basarak yaptığı darbe girişimi sonuçsuz kaldı.1982 seçimlerini ise Sosyalist Parti seçimi büyük çoğunluğu elde ederek kazandı ve 46 yıl sonra İspanya'da yeniden bir sol iktidarın doğmasını sağladı.
| |
|
Norveç, Kuzey Avrupa'da İskandinav Yarımadası'nda, Kuzey Denizi ve Kuzey Atlas Okyanusu arasında, İsveç'in batısında yer alan bir ülkedir. Anayasal monarşi ile yönetilen ülkenin başkenti Oslo'dur. 324,220 km² alana yayılan Norveç'in, Finlandiya ile 729, İsveç ile 1.619, Rusya ile 167 kilmetre sınırı vardır ve 21.925 kilometrelik çok uzun bir sahil şeridi vardır. Bölgede kıyı boyunca ılıman iklim görülür. Kuzey Atlas akımının etkisiyle sıcaklık değişiklikleri ortaya çıkar. Arazi buzulludur. Çoğunlukla yüksek platolar ve dik dağların arasında verimli vadiler yer alır. Ovalar küçük ve dağınıktır. Kıyıda derinliklerden başlayan fiyortlar yer alır. Kuzeyde arktik tundra bölgesi vardır. Deniz seviyesinden en yüksek noktası 2.469 metrelik rakımıyla Galdhøpiggen'dir. Petrol, bakır, doğalgaz, nikel, demir, çinko, kurşun, balık, kereste, hidro enerji başlıca doğal kaynaklarıdır. Doğal afetlerden en sık görülenler de heyelan | |
|
|
|
|
|
|
|
